Hoe kun je wol weer hergebruiken, tips en trucs

Haal je oude truien uit

Duurzaamheid en hergebruik zijn termen die in de belangstelling staan. En terecht, want het behoud van de aarde is iets waar iedereen aan zou moeten meewerken. Maar ook zuinigheid en besparen zijn actuele onderwerpen op dit moment.

Het opnieuw gebruiken van wol staat steeds meer in de belangstelling. Hieronder een handleiding en een aantal tips die je kunnen helpen om gebruikte wol opnieuw te kunnen gebruiken.

Ga op zoek naar een bruikbare trui, sjaal, vest, deken of ander gebreid kledingstuk wat je niet meer gebruikt, maar waarvan de wol nog in een (redelijk) goede conditie is.

Of zoek bij de kringloopwinkel naar mooie wollen truien die je kunt hergebruiken.

breiwerk uithalen

En heb je niet ergens een half afgemaakte trui of sjaal liggen? Ook die wol kun je prima opnieuw gebruiken. En wat dacht je van die trui met dat gat erin of met die vlek die je er niet meer uit krijgt?

Uit elkaar halen van een trui (of ander gebreid kledingstuk)
  • Kijk goed hoe het kledingstuk in elkaar is gezet. Wanneer er een losse kraag op gezet is, een afwerk rand, of losse zakken op gemaakt zijn, haal je die als eerste los. Gebruik hiervoor een tornmesje of een scherpe schaar. Dit is een precisie werkje waarbij je heel goed licht nodig hebt. Wollen kleding die in elkaar gezet is met behulp van een lockmachine zijn bijna niet te hergebruiken.
  • Kijk daarna of je de naden kunt openen. Probeer alleen de draad waarmee het kledingstuk ooit aan elkaar is genaaid door te knippen. Anders houd je straks allemaal hele kleine bolletjes wol over.
  • Wanneer je het kledingstuk uit elkaar gehaald hebt begin je daar waar er is afgekant met het loshalen van de wol. Begin dus niet aan de kant waar de opzet van het breiwerk is gedaan. De eerste rijen zullen waarschijnlijk niet makkelijk uit te halen zijn, maar als je geluk hebt gaat het daarna sneller.
  • Bij het uithalen wind je de wol die vrij komt losjes om bijvoorbeeld de achterkant van een stoel, een stuk karton of broodplank.  Maar misschien wil iemand je helpen en kun je zijn of haar handen gebruiken. Eventueel kun je je hand en je elleboog gebruiken net zoals je bijvoorbeeld een snoer op zou winden. Je maakt er dus geen bolletje van op dit moment, maar strengen. Als je klaar bent met het deel van de wol wat je in een keer los kunt halen, knoop je met een los draadje de wol losjes op een paar punten rond de streng vast.

Ook de kleinste stukjes wol kun je hergebruiken, maak er pompoenen van of gebruik ze bijvoorbeeld om Kerstballen van te breien of vilt balletjes van te maken.

Hier een YouTube filmpje wat het proces van uithalen goed laat zien.

wol opnieuw gebruiken

Ontkrullen van de wol

Na het uithalen zal de wol erg krullerig zijn. Als je wilt kun je er direct mee gaan breien, maar het is mooier en makkelijker breien wanneer je eerst de wol gaat ontkrullen. Tenzij je nu juist op zoek bent naar dat speciale effect wat het breien met gekrulde wol oplevert.

  • Was de wol. Terwijl je de wol in de strengen laat zoals je hem hebt opgewonden, was je de wol nu voorzichtig, bij voorkeur met de hand. Echte wol kun je het beste koud wassen en acryl het beste met warm water. Let op dat je de wol tijdens het wassen niet uitrekt.
  • Wring de wol niet uit. Hang de strengen nu ergens op waar ze rustig kunnen uitdruipen en drogen. Hang de strengen zo op dat het gewicht van de wol de kreukels eruit zal halen. Gebruik bijvoorbeeld de douchekop om de wol aan op te hangen. Wanneer je erg dikke en zware wol hebt, kun je de onderkant van de streng eventueel wat verzwaren door er bijvoorbeeld een kleerhanger aan te hangen die de wol wat naar beneden trekt. Maar pas hiermee op, de wol mag niet nat worden uitgerekt.
  • Een andere methode om de wol te ontkrullen is door de wol boven de stoom van een pan kokend water te houden terwijl de wol losjes om een stuk karton of plank gewonden is. Let op dat je hierbij niet je handen verbrand en test dit eerst uit op een klein stukje wol. Je kunt ook proberen of het met de stoom van een stoomstrijker lukt, eventueel leg je de wol tussen twee theedoeken om de wol wat te beschermen tegen de hete stoom.
  • Wind de droge wol op. Wanneer de wol droog is schuif je de streng weer over de achterkant van de stoel of over de handen van een behulpzame persoon en je windt de wol in bolletjes.

Andere manieren om wol te hergebruiken

Wanneer je een oude trui niet wilt gebruiken in een nieuw breiwerkje kan hij zeker nog op verschillende manieren van pas komen.

  • Wanneer je uitgehaalde wol niet wilt gebruiken voor iets nieuws kun je het in de tuin gebruiken voor bijvoorbeeld het opbinden van planten en groenten.
  • Pure wol kun je ook in de tuin gebruiken in de composthoop. Maar gebruik hier geen acryl of andere synthetische garen.
  • Je kunt oude truien uitgehaald of in kleine stukken geknipt gebruiken als kussen vulling of als vulling voor speelgoed poppetjes of beestjes.
  • Oude wollen truien van echte wol, kun je in de wasmachine vervilten en gebruiken om bijvoorbeeld een tas van te maken.
Op deze site zie je alle stappen om een trui uit te halen nog eens goed uitgelegd met een aantal foto’s om alles te verduidelijken: Hergebruik van wol.

Een trui uithaal machine

En wil je niet alles met de hand hoeven uithalen, dan kun je er ook een machine voor maken zoals deze student gedaan heeft.

breiwerk uithalen

 


.tassen breipatronenleuke breiboeken

Breiende mannen

Steeds meer mannen raken verslingerd aan breien omdat het zo rustgevend is.

Tot aan de 19e eeuw waren breiende mannen een bekend verschijnsel. Met name matrozen en herders stonden bekend om hun brei activiteiten. Daarna is breien voornamelijk een vrouwen aangelegenheid geworden.

Er zijn natuurlijk uitzonderingen zo staat het Taquile eiland bekend om zijn breiende mannen.

Maar misschien komt daar nu verandering in en raken ook mannen in de westerse wereld verslaafd aan deze leuke hobby.

Volgens een artikel in The Independent is breien een snel groeiende bezigheid voor mannen.

Men zegt dat Laurence Fishburne en Russell Crowe breien en zij zijn niet de enige mannen die de breipennen oppakken.

Het beeld dat alleen vrouwen breien is inmiddels erg achterhaald. Op een brei evenement in Sheffield (Engeland) waren zelfs meer mannen dan vrouwen aanwezig.

Breiwol fabrikant Rowan heeft berekend dat het aantal mannen wat gebruikt maakt van hun diensten is verdubbeld in de afgelopen vier jaar. Dat was reden voor hen om de Dalesmen Collectie voor Herfst/Winter 2011 uit te geven. Geheel gewijd aan breipatronen voor mannen.

De “I Knit London shop” (in Londen) bedraagt het aantal mannelijke klanten nu 10 tot 15 procent een enorme verandering vergeleken met de 5 procent mannen die bij hen kwamen shoppen vijf jaar geleden.

Andrew Stephenson, 49, senior manager,  vertelt dat hij breit voor hij ’s morgens aan het werk gaat. Hij zegt dat breien een hobby is waar je helemaal in op kunt gaan. Breien zorgt ervoor dat hij ontspannen en fris aan het werk kan gaan.

Of deze groei in het aantal breiende mannen zich ook in Nederland voordoet is mij niet bekend. Ken jij een breiende man?

 

Ze zijn er wel, hier een paar voorbeelden:

Stephen West

Ik kwam net de site van Stephen West tegen. Een echte breiende man, die ook nog eens patronen schrijft. En wat ook leuk is hij woont op dit moment in Amsterdam. Ik zou zeggen neem even een kijkje op zijn site.

En nog meer breiende mannen

Men who knit. Promoting and inspiring the art of knitting amongst men. Ze hebben zelfs een complete winkel erbij met allerlei bedrukte artikelen die breien voor mannen promoten.

Alhoewel de tekst “Boys do it better” natuurlijk weer twijfelachtig is. Hoezo kunnen mannen beter breien dan vrouwen?

Kyle William 

En nog een breiende man met zijn eigen website. Hij verkoopt ook patronen, maar geeft ze ook weg. Zoals het patroon voor deze mooie sjaal. Gratis patroon gebreide sjaal

 

En hier nog een weliswaar wat oude, video met breiende mannen van Man bijt Hond uit 2008.
mannen breiclub

 

Ze zijn er dus zeker, mannen die breien!

 

 

 

 

Natuurlijke en eerlijke brei- en haakgarens

Wol is een natuurproduct

Dat is altijd goed zou je zeggen, goed voor de natuur en goed voor de mens. Maar helaas is dat niet altijd het geval. Wol is niet per definitie goed. De meeste wol die wij gebruiken is afkomstig van schapen die geen goed leven hebben en waarbij gebruikt gemaakt wordt van veel chemicaliën om de wol tot brei- en haakwol te verwerken.

Zonder de tussenkomst van de mens, groeit er op een schaap precies de juiste hoeveelheid wol om het schaap in de winter warm te houden. Wanneer het in het voorjaar weer warmer wordt gaan de schapen ruien en verliezen dan op een natuurlijke manier het grootste deel van hun wol. Voor de mens schapen ging houden om hun wol , werd alleen de wol die door het schaap geruid was, gebruikt.

schapen in een wei

Dierenleed

Tegenwoordig worden er, vooral in Australië, veel schapen gehouden speciaal voor de wol productie. Dat levert onder andere vanwege het warme klimaat een aantal problemen op.

Het grootste probleem is “flystrike”. Dit houdt in dat een bepaalde vlieg de “Australian sheep blowfly” (de Lucilia cuprina) zich nestelt in de wol en huid van het schaap. Dit doet deze vlieg bij voorkeur in het achterste deel van het schaap, waar voldoende resten van uitwerpselen en urine zitten om hen te voeden. Deze vlieg legt zijn eitjes in het schaap en de larven voeden zich dan met het vlees van het schaap. Uiteindelijk kan een zwaar aangetast schaap hieraan doodgaan.

Om dit te voorkomen worden een aantal methodes gebruikt, waarvan het “Mulesing” de meest barbaarse methode is. Hierbij wordt een deel van de huid van een lam rond de anus weggesneden waardoor zich op die plaats litteken weefsel vormt waar geen wol op groeit. Dit voorkomt dan het nestelen van de blowfly. Het wegsnijden van de huid van het lam gebeurt zonder verdoving. Je kunt je de pijn die het lam hierbij heeft waarschijnlijk wel voorstellen.

Over de hele wereld zijn en worden er acties gehouden tegen deze werkwijze en gelukkig zien de Australische wolboeren daardoor ook steeds meer in dat ze niet door kunnen gaan met deze methode. Er zijn inmiddels een aantal alternatieven beschikbaar die niet of veel minder pijnlijk zijn voor de lammeren.

een kudde schapen

Pesticiden en andere chemicaliën

Een schaap kan in zijn leven veel last hebben van parasieten en schimmels. Om deze te bestrijden worden chemicaliën gebruikt. De schapen worden regelmatig ondergedompeld in een bad met chemicaliën en de weide gronden worden bespoten met pesticiden.

Om de schapen sneller te laten groeien worden groeihormonen toegediend en ter voorkoming van ziektes wordt er antibiotica gebruikt.

Ook tijdens het transport van de wol wordt er veel gebruik gemaakt van chemicaliën, dit om motten en schimmels te weren. Wanneer de wol naderhand gewassen wordt, kunnen deze chemicaliën in het oppervlakte water terecht komen en op die manier zorgen voor milieu schade. Daarnaast is het de vraag of deze chemicaliën wel helemaal verdwenen zijn uit de wol tegen de tijd dat deze in de winkels ligt.

Overbevolking op de weides

Wanneer er grote (lees enorme) hoeveelheden schapen gehouden worden is dit een aanslag op de natuur. De schapen produceren dusdanige hoeveelheden mest dat deze niet op een natuurlijke manier verdwijnt. Hiermee draagt dit bij aan de vervuiling van de aarde.

Omdat de overbevolkte weide gronden niet voldoende eten op kunnen leveren voor de schapen krijgen de schapen soms gemanipuleerde bijvoeding.

Laboratorium

Bewerking van de wol

Om niet krimpende, “motproof” en super zachte wol te krijgen, moet de wol worden behandeld met allerlei chemische behandelingen. Het is nog onduidelijk hoeveel van deze chemicaliën in de wol overgebracht worden op de mens die deze wol draagt.

Het verven van de wol gebeurt meestal met chemische stoffen die ook weer niet milieu vriendelijk zijn.

Wat zijn de alternatieven

Als je dit zo leest zou je direct stoppen met het kopen van wol. Aan zoveel dierenleed en natuurschade wil je niet meewerken. Gelukkig zijn er alternatieven. Er is wol te koop waarbij bovenstaande praktijken niet worden toegepast. De schapen worden goed behandeld en de verwerking van de wol gebeurt op een niet milieu belastende manier. Deze wol wordt Biologische en/of Organische wol genoemd.

Op dit moment zijn er een aantal standaarden die garanderen dat zowel de schapen als de wol goed behandeld zijn. Een internationaal geldende standaard is de Global Organic Trade Standard (GOTS).

Is biologische en organische wol duurder

Ja, het kan zijn dat deze wol duurder is. En dat heeft meerdere redenen. De schapenhouderij is minder intensief, dat wil bijvoorbeeld zeggen dat er minder schapen lopen op een weide. Er is dan in verhouding meer menskracht nodig en dus zijn de kosten per vacht hoger.

De organische wol industrie is in vergelijking met de overige wol industrie veel kleiner en heeft daardoor niet de schaalgrootte en daarbij behorende voordelen van de ‘grote jongens’.

Ook het laten certificeren van de wol kost extra geld.

schaapjes

Overstappen naar organische en biologische wol

Is het haalbaar om ineens volledig over te gaan op organische en biologische wol? Ik denk het niet.

Wanneer alle breisters (en de sporadische mannelijke breier…) in Nederland ineens over zouden stappen naar organische en biologische wol, zal deze wol waarschijnlijk binnen de kortste keren uitverkocht zijn.

Bovendien zal breien voor velen dan een te dure hobby gaan worden.

Maar… wanneer iedereen nu eens af en toe in plaats van gewone wol organische of biologische wol koopt zijn we al een heel eind op weg in de goede richting.

Oproep

Hierbij dus een oproep aan alle breisters kies zo nu en dan eens voor biologische en organische wol. Bijvoorbeeld voor elk derde, vierde, vijfde, of zesde breiproject wat je vanaf nu begint, afhankelijk van je financiële en brei technische mogelijkheden.